01 / PORADNIK
Przechowywanie ewidencji czasu pracy — najważniejsza zasada
Dla stosunków pracy nawiązanych od 1 stycznia 2019 r. ewidencję czasu pracy przechowuje się przez okres zatrudnienia oraz co do zasady 10 lat od końca roku kalendarzowego, w którym zatrudnienie ustało. Nie liczy się tego terminu od sporządzenia miesięcznej karty ani od dnia przeniesienia dokumentów do programu.
Przechowywanie ewidencji czasu pracy pozwala odtworzyć rozliczenia godzin, nadgodzin, dyżurów i nieobecności. Dokumenty mogą być potrzebne pracownikowi, działowi kadr lub podczas kontroli. Powinny pozostać kompletne, czytelne i dostępne przez cały wymagany okres.
Ewidencja jest częścią dokumentacji pracowniczej, ale nie jest tym samym co lista obecności lub surowe odbicia z terminala RCP. Sama informacja o wejściu i wyjściu nie wyjaśnia wszystkich okoliczności rozliczenia. Dotyczy to także przerw w pracy wliczanych i niewliczanych do czasu pracy.
Poniższe zasady dotyczą dokumentacji związanej ze stosunkiem pracy. Dokumenty zleceniobiorców i współpracowników B2B wymagają osobnej kwalifikacji. W jednostkach objętych przepisami archiwalnymi należy dodatkowo uwzględnić właściwe wykazy akt i procedury archiwalne.
02 / PORADNIK
Dokumentacja pracownicza: 10 lat czy 50 lat?
Zatrudnienie od 1 stycznia 2019 r. — zasadniczo 10 lat
Dziesięcioletni okres obejmuje dokumentację pracowniczą, w tym ewidencję czasu pracy. Zaczyna biec od końca roku rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy. Jeżeli przepisy odrębne nakazują dłuższe przechowywanie, trzeba je uwzględnić. Szczególne zasady dotyczą również dokumentów potrzebnych jako dowód w postępowaniu.
Zatrudnienie w latach 1999–2018 — możliwość skrócenia okresu
Dla dawnych akt osobowych i dokumentacji płacowej zasadą pozostaje okres 50 lat. W przypadkach objętych reformą e-Akta można go skrócić do 10 lat po spełnieniu warunków, w tym przekazaniu do ZUS oświadczenia ZUS OSW i raportu informacyjnego ZUS RIA za daną osobę. Samo OSW, zakup programu lub zeskanowanie teczek nie skraca terminu.
Dziesięć lat liczy się tutaj od końca roku kalendarzowego złożenia raportu ZUS RIA. Przed skorzystaniem z procedury należy sprawdzić kwalifikację dokumentacji i wyjątki. Szczegóły opisuje ZUS w serwisie e-Akta.
Zatrudnienie przed 1 stycznia 1999 r. — stare zasady
Dla akt osobowych pozostaje zasadniczo 50 lat od zakończenia pracy u danego pracodawcy. Procedura ZUS RIA dla zatrudnienia z lat 1999–2018 nie obejmuje tej grupy. Dokumentacja płacowa ma własne reguły liczenia okresu — nie należy utożsamiać wszystkich kategorii dokumentów.
Ważne: dawna ewidencja czasu pracy nie oznacza automatycznie 50 lat
Hasło „dokumentacja pracownicza 10 lat” jest użytecznym skrótem, lecz nie rozstrzyga sytuacji wszystkich historycznych dokumentów. Dla stosunków pracy nawiązanych przed 2019 r. istotne są przepisy przejściowe i wcześniejsze zasady dotyczące konkretnego rodzaju dokumentacji.
W odniesieniu do dawnej ewidencji czasu pracy nie było jednego wyraźnego ustawowego terminu przechowywania. W praktyce przyjmowano okres trzyletni, wiązany z przedawnieniem roszczeń pracowniczych. Taką różnicę wskazywały również stanowiska resortu pracy z 2019 r. Nie oznacza to jednak, że każdą starą kartę można bez sprawdzenia usunąć po trzech latach.
Przed brakowaniem ustal datę nawiązania stosunku pracy, rodzaj dokumentu, właściwe przepisy przejściowe i ewentualne spory. Nie przypisuj ewidencji automatycznie 50 lat tylko dlatego, że tyle przechowujesz teczkę osobową. Nie skracaj też okresu do trzech lat dla zatrudnienia objętego nową zasadą dziesięcioletnią.
03 / PORADNIK
Od kiedy liczyć termin? Dwa praktyczne przykłady
Przykład 1: zakończenie zatrudnienia w 2026 r.
Pracownik został zatrudniony w marcu 2022 r., a jego umowa zakończyła się 30 września 2026 r. Standardowy okres przechowywania dokumentacji biegnie od końca 2026 r. i upływa 31 grudnia 2036 r. Ewidencji za 2022 r. nie usuwa się więc w 2032 r. tylko dlatego, że upłynęło dziesięć lat od jej sporządzenia.
Przykład 2: ZUS RIA złożony w 2026 r.
Dla osoby zatrudnionej po raz pierwszy u danego pracodawcy w 2010 r. pracodawca skutecznie korzysta z procedury skrócenia okresu i składa raport ZUS RIA w 2026 r. Termin dziesięcioletni dla dokumentacji objętej tą procedurą liczy od końca roku złożenia raportu, czyli zasadniczo do 31 grudnia 2036 r. Punktem wyjścia nie jest tu data zakończenia zatrudnienia.
Przy ponownym zatrudnieniu oraz postępowaniach, w których dokumentacja może być dowodem, obliczenia trzeba zweryfikować według przepisów szczególnych. W rejestrze archiwum warto zapisać nie tylko datę planowanego usunięcia, lecz także podstawę jej wyliczenia.
04 / PORADNIK
Elektroniczne przechowywanie ewidencji czasu pracy
Dokumentacja może być prowadzona i przechowywana na papierze albo elektronicznie. Sama zmiana postaci nie zmienia okresu przechowywania. Elektroniczne archiwum powinno chronić dokumenty przed utratą i nieuprawnioną zmianą oraz umożliwiać ich wyszukanie, odczytanie i wydanie.
Folder z plikami PDF lub arkusz kalkulacyjny nie zapewnia automatycznie spełnienia wymagań. Liczy się cały sposób organizacji: uprawnienia użytkowników, identyfikacja zmian, kompletność danych oraz możliwość przeniesienia dokumentacji do innego systemu. Wymagania określają w szczególności § 9–10 rozporządzenia w sprawie dokumentacji pracowniczej.
Przy formalnej zmianie postaci z papierowej na elektroniczną potrzebne jest odwzorowanie cyfrowe i potwierdzenie jego zgodności z oryginałem kwalifikowanym podpisem elektronicznym pracodawcy lub upoważnionej osoby albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną pracodawcy. Trzeba też dopełnić obowiązków informacyjnych i umożliwić odbiór poprzedniej postaci dokumentacji. Zwykłe skanowanie nie uprawnia do natychmiastowego zniszczenia papierów.
Wybierając usługę w chmurze, ustal zasady eksportu dokumentów, zakończenia umowy i odzyskania dostępu. Archiwum powinno działać także wtedy, gdy firma zmienia dostawcę, a osoba prowadząca kadry odchodzi z pracy.
05 / PORADNIK
Dostępność dokumentów i kopie zapasowe
Dostępność oznacza możliwość przedstawienia właściwych dokumentów wtedy, gdy są potrzebne, przy zachowaniu ochrony danych. Prawo dostępu nie oznacza otwarcia całego archiwum wszystkim przełożonym. Uprawnienia należy dopasować do obowiązków konkretnych osób.
Pracownik lub były pracownik może wystąpić o kopię całości albo części swojej dokumentacji. Zgodnie z § 18 rozporządzenia pracodawca wydaje ją nie później niż w ciągu 30 dni od otrzymania wniosku. Warto umieć odnaleźć dokumenty według osoby, okresu i rodzaju, bez ręcznego przeszukiwania wielu skrzynek pocztowych.
Kopie zapasowe są częścią ochrony dokumentacji elektronicznej. Procedura powinna określać ich tworzenie, przechowywanie i kontrolę dostępu. Dodatkowo warto wdrożyć następujące praktyki techniczne — nie są one uniwersalną ustawową liczbą kopii ani jednym narzuconym harmonogramem:
- Oddziel kopię od systemu roboczego. Awaria lub zaszyfrowanie serwera nie powinny zniszczyć wszystkich egzemplarzy.
- Regularnie testuj odtwarzanie. Sam komunikat o udanym backupie nie dowodzi, że dokument da się otworzyć.
- Chroń konta i nośniki. Stosuj ograniczone uprawnienia, silne uwierzytelnianie i zabezpieczenia odpowiednie do ryzyka.
- Planuj migracje. Zmiany formatów i oprogramowania nie mogą pozbawić firmy możliwości odczytu dokumentów.
- Ustal harmonogram. Częstotliwość kopii dobierz do ilości zmian i dopuszczalnej utraty danych, a nie wyłącznie do wygody administratora.
Dobra kontrola archiwum to prosty test: czy upoważniona osoba potrafi odnaleźć wybraną ewidencję, odczytać ją i odtworzyć z kopii? Jeżeli odpowiedź zależy od jednego komputera lub jednego pracownika, proces wymaga poprawy.
06 / PORADNIK
Jak uporządkować archiwum w firmie?
- Zrób spis dokumentacji. Oddziel ewidencję, listy obecności, dane źródłowe RCP, dokumenty płacowe i akta osobowe.
- Przypisz podstawę i termin przechowywania. Uwzględnij historię zatrudnienia, raporty ZUS i przepisy szczególne.
- Wyznacz odpowiedzialne osoby. Ustal, kto zatwierdza ewidencję, nadaje dostęp, wydaje kopie i kontroluje backup.
- Sprawdź kompletność. Uzupełnij brakujące okresy i udokumentuj korekty, zamiast nadpisywać pliki bez śladu.
- Wprowadź przegląd przed usunięciem. Zweryfikuj spory, uprawnienia do odbioru i obowiązki archiwalne.
Upływ okresu przechowywania nie zawsze oznacza możliwość natychmiastowego usunięcia dokumentów. Dla dokumentacji objętej nowymi zasadami trzeba uwzględnić możliwość jej odbioru przez pracownika oraz ustawowy tryb zniszczenia. Jeżeli dokumentacja jest potrzebna w postępowaniu, stosuje się dodatkowe reguły ochrony.
Braki w dokumentach utrudniają rozliczenia i obronę stanowiska firmy. Więcej o konsekwencjach zaniedbań przeczytasz w artykule kara za brak ewidencji czasu pracy.
Porządek zaczyna się już przy zbieraniu danych. System rejestracji czasu pracy Weekly wspiera rejestrację rozpoczęcia i zakończenia pracy, grafiki, korekty i raporty. Sposób archiwizacji oraz wymagania prawne należy jednak ustalić oddzielnie — samo używanie RCP nie przesądza o zgodności całego elektronicznego archiwum.
